Rijkswaterstaat en duurzaamheid: werken aan een toekomstbestendige leefomgeving
Rijkswaterstaat (RWS) beheert en ontwikkelt de Nederlandse rijkswegen, vaarwegen en watersystemen. Dat werk heeft een grote invloed op de leefomgeving én op het klimaat. Daarom speelt duurzaamheid een steeds grotere rol in de manier waarop Rijkswaterstaat infrastructuur bouwt, onderhoudt en beheert.
Van beheer naar duurzaam beheer
Bij duurzaamheid gaat het voor Rijkswaterstaat niet alleen om minder energie verbruiken. Ook de uitstoot van broeikasgassen, het gebruik van grondstoffen, de kwaliteit van water en bodem en de gevolgen van klimaatverandering tellen mee. De organisatie wil haar werkzaamheden stap voor stap klimaatvriendelijker en meer circulair maken. Daarbij sluit ze aan bij de Nederlandse ambitie om in 2030 klimaatneutraal en circulair te werken.
Minder uitstoot bij aanleg en onderhoud
De aanleg en het onderhoud van wegen, bruggen, sluizen en andere infrastructuur vragen veel materiaal en energie. Ook het transport van grondstoffen en het gebruik van machines veroorzaken uitstoot. Rijkswaterstaat kan die impact beperken door projecten slimmer te ontwerpen, materiaal efficiënter in te zetten en waar mogelijk uitstootarme machines en vervoersmiddelen te gebruiken.
Ook bij aanbestedingen kan duurzaamheid meewegen. Door duidelijke eisen te stellen aan aannemers en leveranciers, stimuleert Rijkswaterstaat de bouwsector om te investeren in schonere technieken en productieprocessen.
Circulair omgaan met materialen
Een circulaire aanpak houdt in dat materialen zo lang mogelijk in gebruik blijven en afval wordt beperkt. Bij infrastructuurprojecten kan dat bijvoorbeeld betekenen dat onderdelen worden hergebruikt, materialen worden gerecycleerd of constructies zo worden ontworpen dat ze later gemakkelijker aanpasbaar zijn.
Dat is belangrijk, want veel grondstoffen die nodig zijn voor wegen en waterwerken zijn niet onbeperkt beschikbaar. Door bij ontwerp en onderhoud al rekening te houden met hergebruik, kan de vraag naar nieuwe grondstoffen dalen.
Bescherming van natuur en biodiversiteit
Infrastructuur kan natuurgebieden versnipperen en invloed hebben op planten, dieren en waterkwaliteit. Daarom is het belangrijk om natuur mee te nemen in de planning en uitvoering van projecten. Denk aan het beperken van verstoring tijdens werken, het verbeteren van verbindingen tussen natuurgebieden en het creëren of herstellen van leefgebieden waar dat mogelijk is.
De uitdaging is om verschillende belangen zorgvuldig af te wegen: bereikbaarheid, waterveiligheid, natuur en leefkwaliteit. Een duurzame oplossing kijkt daarom niet alleen naar de bouwfase, maar ook naar de effecten op lange termijn.
Voorbereid op een veranderend klimaat
Duurzaamheid betekent ook infrastructuur bestand maken tegen de gevolgen van klimaatverandering. Denk aan hogere temperaturen, hevigere regenval, droogte en een stijgende zeespiegel. Rijkswaterstaat werkt aan waterveiligheid en waterbeheer en houdt bij projecten rekening met de vraag hoe wegen, bruggen, sluizen en watersystemen onder veranderende omstandigheden blijven functioneren.
Een blijvende opdracht
De verduurzaming van Rijkswaterstaat is geen eenmalig project, maar een voortdurende opdracht. Nieuwe technieken, samenwerking met de bouwsector en aandacht voor natuur en grondstoffen kunnen de impact van infrastructuur verkleinen. Tegelijk blijft het belangrijk om resultaten te meten en keuzes transparant te maken.
Door duurzaamheid vanaf het begin mee te nemen in ontwerp, aanbesteding, bouw en beheer, kan Rijkswaterstaat bijdragen aan infrastructuur die niet alleen vandaag goed werkt, maar ook klaar is voor de uitdagingen van morgen.
Zes Duurzaamheidstips voor Rijkswaterstaat: Efficiëntie en Milieubescherming
- Kies waar mogelijk voor hergebruikte materialen bij waterwerken.
- Beperk energieverbruik met efficiënte pompen en verlichting.
- Bescherm natuur en biodiversiteit bij infrastructuurprojecten.
- Gebruik elektrisch materieel en deel vervoermiddelen.
- Voorkom afval en sorteer bouwmaterialen zorgvuldig.
- Volg de duurzaamheidsdoelen en voortgang van Rijkswaterstaat.
Kies waar mogelijk voor hergebruikte materialen bij waterwerken.
Kies bij waterwerken waar mogelijk voor hergebruikte materialen, zoals herwonnen staal, hout of gerecycleerde grondstoffen. Zo zijn er minder nieuwe grondstoffen nodig en kan de milieu-impact van aanleg en onderhoud dalen. Let er wel op dat de materialen geschikt en veilig zijn voor de toepassing, en lang genoeg meegaan in de vaak veeleisende omgeving van waterwerken.
Beperk energieverbruik met efficiënte pompen en verlichting.
Een eenvoudige manier om de duurzaamheid van infrastructuur te verbeteren, is het energieverbruik beperken met efficiënte pompen en verlichting. Energiezuinige pompen kunnen water verplaatsen met minder elektriciteit, terwijl ledverlichting en slimme sturing ervoor zorgen dat verlichting alleen brandt wanneer en waar dat nodig is. Zo daalt niet alleen het energieverbruik, maar ook de uitstoot die ermee samenhangt.
Bescherm natuur en biodiversiteit bij infrastructuurprojecten.
Bescherm natuur en biodiversiteit al vanaf de voorbereiding van infrastructuurprojecten. Breng in kaart welke planten en dieren in het gebied leven en beperk verstoring tijdens de werken. Waar mogelijk kunnen natuurverbindingen behouden of hersteld worden en kunnen nieuwe leefgebieden worden ingericht. Zo helpt Rijkswaterstaat infrastructuur te ontwikkelen met respect voor de natuur en een gezonde leefomgeving.
Gebruik elektrisch materieel en deel vervoermiddelen.
Door elektrisch materieel te gebruiken, kan de uitstoot en geluidshinder op werven en bij onderhoudswerken verminderen. Denk aan elektrische graafmachines, bestelwagens of kleine werktuigen, waar die praktisch inzetbaar zijn. Ook vervoermiddelen delen helpt: door ritten te bundelen, samen naar de werf te rijden of voertuigen efficiënter in te plannen, zijn er minder verplaatsingen nodig. Zo besparen organisaties energie en grondstoffen en dragen ze bij aan duurzamere infrastructuur.
Voorkom afval en sorteer bouwmaterialen zorgvuldig.
Voorkom afval door vooraf goed te plannen en bouwmaterialen zo efficiënt mogelijk te gebruiken. Sorteer restmaterialen zorgvuldig, zodat ze kunnen worden hergebruikt of correct gerecycleerd. Zo belanden minder waardevolle grondstoffen bij het afval en verklein je de milieu-impact van bouw- en onderhoudswerken.
Volg de duurzaamheidsdoelen en voortgang van Rijkswaterstaat.
Volg de duurzaamheidsdoelen en de voortgang van Rijkswaterstaat om te zien hoe de organisatie haar impact op klimaat, grondstoffen en natuur wil verkleinen. Bekijk regelmatig de officiële rapporten en projectupdates: zo ontdek je welke maatregelen al lopen, welke resultaten zijn behaald en waar nog werk aan de winkel is. Let daarbij op concrete cijfers en tussentijdse mijlpalen, zodat je de vooruitgang in perspectief kunt plaatsen.